Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Çandır, Tarım-GFE’nin temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 0,2 arttığını belirterek bu oranın son 10 yılın en düşük temmuz artışı olduğunu söyledi. Oranın, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015’ten bu yana temmuz aylarında kaydedilen yüzde 2,43’lük ortalamanın ciddi düzeyde altında kaldığını ifade etti.
Tarım-GFE’deki yıllık artışın yüzde 27,62 olduğunu aktaran Çandır, bu rakamın son 10 yılın temmuz ayları ortalaması olan yüzde 33,68’in altında kaldığını kaydetti. Yıllık oranın son 6 yılın temmuz aylarındaki seviyelerin de altında ilan edildiğini belirtti.
Enerji arttı, gübre ve yem geriledi
Çandır’ın verdiği bilgilere göre temmuzda tarımsal girdiler arasında tohum fiyatları aylık yüzde 0,74, enerji yüzde 4,82, ilaç yüzde 1,31 ve diğer kalemler yüzde 1,47 arttı. Gübrede yüzde 3,16, veteriner hizmetlerinde yüzde 1,05 ve yemde yüzde 1,64 düşüş görüldü.
Aynı kalemlerin yıllık değişimleri tohumda yüzde 29,92, enerjide yüzde 30,04, gübrede yüzde 33,07, ilaçta yüzde 22,69, veteriner hizmetlerinde yüzde 22,70, yemde yüzde 26,89 ve diğer kalemlerde yüzde 32,96 artış olarak açıklandı.
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kaleminde ise aylık yüzde 1,48, yıllık yüzde 20,53 artış kaydedildi.
Tarım-ÜFE yıllık yüzde 18,81 arttı
Çandır, temmuz ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 2,31 arttığını hatırlattı. Bu oranın geçmiş 15 yılın temmuz ayları ortalaması olan eksi yüzde 0,23’ün ciddi düzeyde üzerinde olduğunu söyledi.
Tarım-ÜFE’nin yıllık yüzde 18,81 arttığını belirten Çandır, oranın geçmiş 15 yıllık yüzde 27,1’lik ortalamanın ciddi düzeyde altında kaldığını ifade etti. Tarımsal girdi maliyetlerindeki yüzde 33,68’lik ortalama artışla karşılaştırıldığında, tarımsal faaliyette bulunanların uzun yıllar boyunca yaşadığı yıllık kayıpların görüldüğünü değerlendirdi.
Üretici ve tüketici enflasyonu
Yurt dışı üretici enflasyonunun (YD-ÜFE) temmuzda aylık yüzde 2,51, yıllık yüzde 29,67 arttığını kaydeden Çandır, bu oranların aylık yüzde 1,71 ve yıllık yüzde 27,82 olan uzun yıllar ortalamalarının üzerinde bulunduğunu belirtti.
Yurt içi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık yüzde 1,52, yıllık yüzde 27,83 olarak ilan edildi. Üretici düzeyindeki gıda kaleminde aylık yüzde 0,47, yıllık yüzde 33,41 artış görüldü. Çandır, bu verilerin temmuzda tarıma dayalı imalat sanayisindeki enflasyonun tarımdan daha yüksek seyrettiğini gösterdiğini söyledi.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) temmuzda aylık yüzde 1,78, yıllık yüzde 31,75 arttı. Çandır, bu oranların 5 yılın en düşük rakamları olduğunu ancak aylık yüzde 1,09 ve yıllık yüzde 18,87 olan ortalamaların hâlâ ciddi düzeyde üzerinde seyrettiğini ifade etti.
Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu aylık yüzde 1,61, yıllık yüzde 37,52 olarak açıklandı. İşlenmemiş gıda enflasyonu aylık yüzde 2,37 ve yıllık yüzde 39,69; yaş meyve ve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 5,39 ve yıllık yüzde 41,84 oldu.
Çandır, tarımın dezenflasyon sürecine hem tedarik hem de ürün tarafında olumlu etkide bulunmayı sürdürdüğünü belirtti. Yıllık yüzde 18,81 artan tarımsal üretici fiyatlarının TÜFE’nin yarısına yakın bir artış gösterdiğine işaret eden Çandır, tarım tedarik ve ürün piyasalarındaki artışların tüketici enflasyonunun ciddi düzeyde altında kalmasının politika üreticileri tarafından dikkate alınması gerektiğini söyledi.
